Abdul Halık Gucduvani k.s.
tarafından tespit edilen sekiz kelime üzerinne, Nakşi büyükleri manevi yolu
tesis etmişlerdir.
1-Hoş-derdem,
2-Nazar-ber-kadem,
3-Sefer-der-vatan,
4-Halvet-der-encümen,
5-Yâd-kerd,
6-Bâz-keşt,
7-Nigâh-daşt,
8-Yâd-daşt.
Bunların ötesi, zanlar ve
vehimlerdir. Bu yolun büyüklerinin üç kaidesi
daha vardır:
1-Vukufu zamani,
2-Vukufu adedi,
3- Vukufu kalbi. Toplamı on bir kaide eder.
1-Hoş-derdem:
Salikin (dervişin) herbir nefesi,
huzur ve şuur üzere çıkmalıdır, gaflet ve gevşeklik üzere değil. Bir nefesten
diğer nefese intikalin huzur üzere olması gerekir, gafletle olmamalıdır. Her nefes
alıp verirken, Hak subhanehu ve tealadan gafil olmamalıdır. Her nefese riayet
edilmeli, huzur ve şuur üzere nefesler sarfedilmelidir. Büyükler, birinin
nefeslerini muhafaza etmediğini gördüklerinde “Filancı nefeslerini zayi
etti” derlerdi. ‘Yani yolunu ve seyrini yitirdi’ manasında.
Muhammed Bahauddin Nakşibend k.s. derki:
Bu yolda işin dayanaüını nefes üzere yapmak gerekir, şöyleki, şu haldeki
meşgalen seni mazi ve istikbal ile meşgul olmaktan almalı, nefesini zayi olmaya
bırakmamalıdır. İki nefes arasında nefesin çıkışı ve girişi arasını muhafaza
etmeli ki, nefesin giriş ve çıkışı gafletle olmasın.
2-Nazar-ber-kadem:
Salikin bakışı, her halinde -gidişinde
gelişinde, sahrada veya beldesinde- devamlı olarak ayağı üzerine bakmalı ki,
bakışı dağınık olmasın. Bakılması uygun olamayan yerle re gözü vakı’ olmasın.
Bu söz ayrıca, varlık mesafelerini
ve enaniyyet sahasını aşmakta, salikin seyrinin sür’atine işaret olabilir. Yani
adımını o kadar uzağa atar ki, o anda gözünün bakışı oraya ulaşır. Bazıları da
şöyle demiştir: Misafirin edebi, hemminin adımını geçmemesidir.
EDİTÖR:
Bu kaideler, Reşahat-ı Şerife'den tercüme edilmektedir. Sırayla 11 kaide izah edilecektir. Bu zaman dervişleri ve tarikatlarının, bu hususta ne kadar yavan kaldıklarını anlamak lazımdır. Devamını aşağıdaki yazılara tıklayarak okuyabilirsiniz.
| < Önceki | Sonraki > |
|---|
